Kenia Trans-Nzoia koffie: Sakami Batian | Coffee Class

Onze Kenia Trans-Nzoia is een washed Arabica van Sakami Coffee Farm: een Gloria Single Farmer Lot van de Batian-variëteit. De koffie groeit rond 1.800 meter hoogte en heeft een SCA-score van 86,00 punten. Daarmee brengt deze lot een moderne Keniaanse cultivar samen met traceerbaarheid, agroforestry en een sterke vrouwencommunity.

Deze week begint daardoor anders dan bij een anonieme regionale blend. We kennen namelijk niet alleen het land en de regio, maar ook de farm, producent, cultivar en processing.

Bovendien geeft die informatie ons al vóór roasting veel context. Zo kunnen we de groene koffie veel specifieker bekijken voordat onze eigen invloed begint.

Trans-Nzoia · de North Rift Valley

Sakami Coffee Farm ligt in Trans-Nzoia County in het westen van Kenia, binnen de bredere North Rift Valley. Het hooggelegen landschap biedt ruimte aan verschillende landbouwgewassen en een gevarieerde vegetatie.

Voor deze koffie valt vooral de ligging rond 1.800 meter op. Op grotere hoogte heersen doorgaans koelere omstandigheden dan in lagergelegen gebieden, waardoor koffiekersen zich anders kunnen ontwikkelen.

Toch bepaalt hoogte nooit zelfstandig de kwaliteit of smaak. Cultivar, bodem, klimaat, plantgezondheid, oogst, verwerking en droging dragen eveneens bij aan het uiteindelijke resultaat.

Daarom bekijken we Trans-Nzoia als onderdeel van het volledige terroir en niet als één los getal op een productspecificatie.

Sakami Coffee Farm

Het hart van deze koffie ligt bij Sakami Coffee Farm. Gloria en Jarmo Gummerus bouwden de farm verder uit met koffie als één van de belangrijke landbouwgewassen.

Sakami kiest daarbij niet voor een eenvoudige monocultuur. Op de farm groeien koffiestruiken samen met andere bomen en natuurlijke vegetatie.

Macadamiabomen staan bijvoorbeeld tussen de koffieplanten. Tegelijkertijd beschermt het team inheemse bomen, behoudt het natuurlijke begroeiingszones en plaatst het bijenkasten op het terrein.

Zo ontstaat een agroforestry-systeem waarin landbouwproductie en een gevarieerder ecosysteem elkaar aanvullen.

Wat betekent agroforestry?

Agroforestry combineert landbouwgewassen bewust met bomen en andere vegetatie. Daardoor ontstaat een systeem met meer plantlagen en meer biologische variatie dan bij een eenvoudige monocultuur.

Bomen kunnen bijvoorbeeld schaduw geven, organisch materiaal leveren en leefruimte bieden aan dieren en insecten. Bovendien kan meer diversiteit helpen om bodem en ecosysteem als geheel te ondersteunen.

Sakami gebruikt ook verschillende reststromen opnieuw. Zo voeden koffiepulp en macadamiaschillen wormen, waarna de wormencompost opnieuw richting de landbouwgrond kan gaan.

Ook het proceswater krijgt aandacht. De farm behandelt water uit pulping en washing voordat het opnieuw voor irrigatie wordt gebruikt.

Daardoor krijgt duurzaamheid hier een praktische invulling die verder gaat dan alleen een algemene belofte.

Gloria Gummerus

Gloria Gummerus staat centraal in deze lot. Daarom spreken we niet alleen over Sakami Coffee, maar specifiek over een Gloria Single Farmer Lot.

Dat onderscheid geeft extra context. Binnen de North Rift werken namelijk verschillende koffieproducenten en vrouwenbedrijven, terwijl deze koffie rechtstreeks aan Gloria’s eigen farm gekoppeld is.

Juist zulke traceerbaarheid vinden we interessant binnen specialty coffee. Hoe specifieker de betrouwbare informatie over een lot, hoe beter we begrijpen welke koffie voor ons ligt.

Een Single Farmer Lot betekent natuurlijk niet dat één persoon al het werk uitvoert. Achter de farm staat een team dat het hele jaar werkt aan onderhoud, oogst, selectie en verwerking.

Een sterke vrouwencommunity

Binnen Sakami speelt die gemeenschap een opvallende rol. Rond Gloria’s farm werken ongeveer vijftig vrouwen, terwijl het aantal medewerkers tijdens het plukseizoen verder kan oplopen.

De vrouwen spelen een actieve rol in het werk rond de koffie. Zo plukken zij koffiekersen met de hand en selecteert het team rijpe kersen voor verdere processing.

Daarnaast richt de bredere samenwerking zich op organisatie, ondernemerschap en toegang tot financiële middelen. Koffie krijgt daardoor ook een duidelijke sociale dimensie.

Gloria vervult hierin een zichtbare voorbeeldfunctie. De ontwikkeling van Sakami raakt zo niet alleen aan koffiekwaliteit, maar ook aan economische zelfstandigheid en lokale kansen.

Batian · een moderne Keniaanse cultivar

De groene koffie van deze week bestaat uit één cultivar: Batian.

Keniaanse onderzoekers ontwikkelden Batian en brachten de cultivar in 2010 op de markt. Daarbij combineerden zij verschillende genetische lijnen binnen een complex veredelingsprogramma.

Batian koppelt een hoog opbrengstpotentieel aan goede cupkwaliteit. Tegelijkertijd biedt de cultivar resistentie tegen Coffee Berry Disease en tolerantie tegen coffee leaf rust.

Daardoor is Batian vanuit landbouwkundig én sensorisch perspectief interessant. Producenten zoeken immers niet alleen een mooie cup, maar ook gezonde planten die onder lokale omstandigheden productief blijven.

Batian is geen SL28

Veel koffiedrinkers koppelen Keniaanse specialty coffee aan cultivars zoals SL28 en aan uitgesproken bessentonen met een heldere aciditeit.

Toch past niet iedere Keniaanse koffie automatisch in hetzelfde smaakbeeld. Deze lot bestaat uit Batian en heeft daardoor een andere genetische achtergrond.

Ook terroir en processing geven de koffie een eigen richting. Zelfs dezelfde cultivar kan op verschillende farms anders tot uitdrukking komen.

Precies daarom benoemen we Batian expliciet. ‘Kenia’ vertelt ons het land van herkomst, terwijl de cultivar een extra laag informatie toevoegt.

De uiteindelijke smaak leggen we overigens pas woensdag vast. Dan bepaalt onze eigen Sensory wat we daadwerkelijk in het kopje herkennen.

Washed · één duidelijke verwerking

Sakami produceert verschillende soorten lots en experimenteert met meerdere processingmethodes. Voor onze specifieke Gloria Single Farmer Lot Batian houden we echter één duidelijke verwerking aan: washed.

Daarmee voorkomen we dat informatie van andere Sakami-lots door deze koffie heen gaat lopen.

Het team selecteert rijpe koffiekersen en pulpt ze vervolgens. Daarna doorloopt de koffie de natte verwerking, gevolgd door droging en verdere voorbereiding van het groene lot.

Washed coffees krijgen vaak het label schoon en transparant. Toch smaakt niet iedere washed koffie hetzelfde.

Cultivar, terroir, fermentatie, droging, opslag, roasting en brewing blijven namelijk allemaal onderdeel van het eindresultaat.

Direct Trade en traceerbaarheid

Ook de handelsrelatie vormt een belangrijk onderdeel van deze koffie.

Binnen de samenwerking rond Sakami blijven Single Farmer Lots afzonderlijk herkenbaar. Daardoor blijft zichtbaar van welke producent en farm een specifieke partij afkomstig is.

Bovendien spreken de betrokken partijen de prijs rechtstreeks met de producent af. Zo ontstaat een handelsmodel waarin niet alleen de fysieke koffie, maar ook een groter deel van de waardeketen inzichtelijk blijft.

Voor Coffee Class zit de waarde van Direct Trade daarom vooral in relaties, herkomstinformatie en transparantie. Een term op het etiket alleen is voor ons niet genoeg.

SCA-score · 86,00 punten

Kenia Trans-Nzoia heeft een SCA-score van 86,00 punten. Daarmee vormt deze koffie een hoogwaardig specialty uitgangspunt voor onze eigen roasting.

Toch vertelt een SCA-score nooit het volledige verhaal. Het cijfer helpt om kwaliteit systematisch te beoordelen, maar voorspelt niet automatisch welke smaaktonen wij straks herkennen.

Daarom vormt 86,00 één onderdeel van het Coffee Passport. Dinsdag voegen we roastdata toe en woensdag bouwen we tijdens Sensory het definitieve Coffee Class-smaakprofiel.

Welke smaken verwachten we vooraf?

De beschikbare lotinformatie noemt verschillende fruitige, zoete en verfijnde richtingen.

Voor deze week werken we vooraf met de smaakverwachtingen kers, rode bes, bosbes, praliné en zwarte thee.

We behandelen deze woorden nadrukkelijk als informatie vóór onze eigen roast en sensory. Daarom nemen we ze niet automatisch over als definitieve Coffee Class-smaaktonen.

Woensdag proeven we opnieuw. Pas dan leggen we vast welke aroma’s en smaken daadwerkelijk in onze eigen roast naar voren komen.

Waarom één cultivar zo interessant is

Veel koffielots bestaan uit meerdere cultivars. Dat hoeft geen nadeel te zijn, maar een Single Varietal Lot geeft ons wel een interessante mogelijkheid om specifieker te kijken.

In deze koffie vormt Batian de volledige genetische basis. Daardoor kunnen we de cultivar gedurende de hele week duidelijk blijven volgen.

Toch koppelen we een smaaktoon nooit uitsluitend aan genetica. Terroir, verwerking en roasting spelen namelijk altijd mee.

Juist het samenspel maakt deze lot interessant: Batian groeit op Sakami rond 1.800 meter, binnen dit specifieke landbouwsysteem en met een washed verwerking.

Dat geheel vormt het vertrekpunt van onze groene koffie.

Eén farm, één cultivar, één washed lot

Precies die combinatie maakt Kenia Trans-Nzoia deze week bijzonder interessant.

We hebben een duidelijk afgebakende herkomst, één producent, één cultivar en één verwerkingsrichting. Daardoor kunnen we onze eigen invloed tijdens roasting straks veel nauwkeuriger volgen.

Achter die technisch overzichtelijke lot ligt tegelijkertijd een groter verhaal. Agroforestry, vrouwelijke werknemers, ondernemerschap en een veranderende Keniaanse koffieketen vormen allemaal onderdeel van dezelfde herkomst.

Daarom gaat Green Coffee bij Coffee Class nooit alleen over de fysieke boon. De context vóór roasting hoort er net zo goed bij.

De groene koffie vóór onze invloed

Maandag vormt bewust het moment waarop we de koffie bekijken zoals hij bij onze branderij binnenkomt.

De producent verzorgde de planten en begeleidde de oogst. Daarna volgden selectie, processing, droging en voorbereiding van het groene lot.

Vervolgens reisde de koffie door de handelsketen richting Coffee Class. Tot dat moment hebben wij nog niets aan de smaakontwikkeling via roasting toegevoegd.

Green Coffee vormt daardoor het nulpunt van deze week. Vanaf dinsdag kunnen we steeds beter volgen welke invloed onze eigen keuzes krijgen.

Morgen nemen wij het over

Tot vandaag lag vrijwel iedere belangrijke beslissing buiten onze branderij.

Keniaanse onderzoekers ontwikkelden Batian. Gloria en haar team verzorgden de koffie op Sakami, plukten rijpe kersen en verwerkten het lot als washed koffie.

Daarna begon de reis richting Europa en uiteindelijk richting Coffee Class.

Morgen start onze eigen directe invloed. Tijdens Roasting bepalen we hoeveel energie we deze Batian geven, hoe we drying en Maillard opbouwen en hoeveel ontwikkeling we na First Crack toestaan.

Vanaf dat moment krijgt Kenia Trans-Nzoia langzaam zijn eigen Coffee Class-signatuur.